4. Aan het typen…3 maart 2021

Inmiddels ben ik begonnen met het vervolg van ‘De jacht op de Führer’ en wil ik jullie een kijkje in het schrijfproces geven. Dit artikel is mijn vierde blog.

Waarschijnlijk heb je wel eens gehoord van plot-driven en character-driven. De term plot-driven wordt gebruikt om thrillers aan te duiden. Het zijn boeken waarbij het verhaal draait om een plot of ontknoping. Romans worden vaak character-driven genoemd. In deze boeken gaat het om karakterontwikkeling. De hoofdpersoon komt in een persoonlijke crisis terecht en weet zich daar weer uit te knokken. Of het verhaal gaat over een opgroeiende tiener (coming-of-age) of over een anti-held. Bij romans is de karakterontwikkeling essentieel. Bij een thriller speelt dit veel minder maar…het is niet onbelangrijk. Daarom is het verstandig om aandacht aan je karakters te besteden. Een karakter neerzetten, hoe doe je dat? Dat is een lastige vraag en het antwoord is niet simpel te geven. Over karakters zijn hulpboeken vol geschreven. Ik raad je aan er eens een open te slaan. Verdiep je in de verschillende archetypen van karakters. Ik zal er een paar noemen: de strijder; de gelukzoeker; de provocateur; de geliefde; de kunstenaar; de koning; de wijze; de magiër en de nar. Veel van dit soort archetypen zijn terug te herleiden tot de Commedia dell’arte, een Italiaans toneelstuk uit de 16e eeuw. Het grappige van archetypen is dat ze praktisch in elk verhaal opduiken. Heel herkenbaar is bijvoorbeeld Frank Underwood (gespeeld door Kevin Spacey) in House Cards die als een Macbeth over lijken gaat om zijn machtshonger te stillen. Wat je ziet is dat een held of protagonist vaak meerdere eigenschappen combineert maar uiteindelijk toch onder een type te benomen valt. Tot een aantal jaar geleden was de held de hoofdpersoon en hij/zij bestreed het kwaad. Met Walter White in Breaking Bad is dat rolpatroon overhoop gehaald. De held werd in een keer de bad guy. We volgen deze schurk op zijn pad naar roem en rijkdom. Denk aan Scarface de beroemde film van Brian de Palma. Voor vele jongens uit achterstandswijken vormt Scarface een ideaalbeeld. Met lef, een pistool en een grote mond kun je blijkbaar alles bereiken. In mijn verhaal speelt Otto Skorzeny de hoofdrol en deze man was zeker geen ideale held. Skorzeny was een opportunist, een rauwdouwer, een carrièrejager en een womanizer. In die zin toont hij overeenkomsten met James Bond, alleen werkte die voor MI6 en Skorzeny voor de SS. Ik heb ervoor gekozen om Skorzeny een neutraal karakter te geven. Ik gebruik de formule die Hergé hanteerde: Kuifje is vrij saai, de figuren om hem heen zijn kleurrijk. Ik laat de andere karakters zich ontwikkelen, Skorzeny verandert niet. In Hitler’s geheime Ardennencommando blijkt Günther Schmidhuber niet ongevoelig voor de moorddadige praktijken die de nazi’s hebben uitgevoerd. Het is niet dat je hem er lang over ziet nadenken, maar op het einde toont hij aan dat hij een geweten heeft. Wat ik doe ik mijn thrillers is dat ik vooraf besluit wie een karakterontwikkeling zal doorlopen en in welke mate. Meestal gebruik ik deze karakterontwikkeling als een plotwending. Plotseling blijkt persoon A of B er een andere mening (zegt ‘nee’ in plaats van ‘ja’) of houding (schiet niet C neer maar laat hem vluchten) op na te houden. Mijn advies over karakterontwikkeling is: lees en kijk veel en denk na over de karakters die aan je voorgesteld worden. Hoe gedragen ze zich? Wat zeggen ze of zeggen ze niet? Zijn ze voorspelbaar of niet? Wat is hun drijfveer? Gebruik deze informatie en kennis en creëer je eigen karakter. Wees niet te snel tevreden. Het kan zijn dat je halverwege je verhaal ontdekt, dat je karakter zich toch anders ontwikkeld. Dat is niet erg, je karakter heeft een persoonlijkheid ontwikkeld. Nog een voorbeeld om mee af te sluiten. Onlangs zag ik de film Dallas Buyers Club waarin Matthew McConaughey de met aids-besmette cowboy Ron Woodroof speelt. Hij komt in contact met drag queen Rayon die ook besmet is, en moet niks van hem hebben. Halverwege het verhaal verdedigt hij Rayon wanneer deze beledigd wordt door een voormalige kroegmaat van Ron. Rayon zegt niks en kijkt Ron aan. De blik zegt alles. Ron heeft zijn kant gekozen. 

3. Aan het typen…26 februari 2021

Binnenkort begin ik aan het vervolg van ‘De jacht op de Führer’ en wil ik jullie een kijkje in het schrijfproces geven. Dit artikel is mijn derde blog.

Stel je wilt een boek schrijven en je hebt een goed idee. Hoe ga je dan verder? Die vraag heb ik mezelf in het verleden regelmatig gesteld en net zo regelmatig liep ik vast. Vast in de onoverzichtelijke brei aan woorden, scenes, karakters en plotwendingen waarvan ik niet meer wist hoe ik ze moest gebruiken. Het is verstandig om je verhaal eerst op twee of drie A4-tjes te beschrijven. Laat alle details weg en volg alleen de hoofdlijnen. Zodra je dit af hebt, zul je het regelmatig moeten lezen en herlezen. Laat het ook aan een ander lezen. Is voor hem of haar alles duidelijk? Zitten er geen zwakke punten of gaten in je verhaal? Is de spanningsboog intact? Zijn de plotwendingen verrassend genoeg? Hebben de belangrijkste karakters een ontwikkeling? Is er genoeg spanning en conflict? En misschien wel de belangrijkste: is de plot (ontknoping) niet uit de lucht gegrepen? Met andere woorden: had de lezer de plot kunnen voorspellen – als hij of zij de juiste aanwijzingen had opgepikt? Niets is zo frustrerend voor een lezer als een deus ex machina ontknoping. Zo’n ‘geest uit de machine’ is een plot die uit de lucht komt vallen. Een tweelingbroer die zomaar opduikt of een motief dat er met de haren bijgesleept is. Zo’n domper op het einde  wordt niet gewaardeerd.

Als je tevreden bent over je synopsis van drie pagina’s kun je voor jezelf de lat hoger leggen door een achterflap tekst te schrijven. Deze tekst bestaat uit maximaal 100 woorden en moet de lezer prikkelen om aan het verhaal te beginnen. Er wordt een premisse (hypothese) weggeven, maar geen spoilers of plot. Maak deze tekst behoorlijk ronkend, je wil tenslotte dat potentiële lezers overtuigd raken. Ik ben zelf behoorlijk gecharmeerd van hoe de Britten en Amerikanen hun back cover text of blurb schrijven. 

2. Aan het typen… 10 februari 2021

Binnenkort begin ik aan het vervolg van ‘De jacht op de Führer’ en wil ik jullie een kijkje in het schrijfproces geven. Dit artikel is mijn tweede blog.

Voordat ik aan hoofdstuk 1 van mijn nieuwe boek begin, ben ik mij eerst aan het inlezen. Omdat ik al een idee heb hoe het verhaal eruit gaat zien, heb ik een aantal boeken online gekocht, dan wel geleend bij de bibliotheek. Een van deze boeken heeft mij behoorlijk wat hoofdbrekens bezorgd. Het is werkelijk niet te vinden! Nou ben ik ondertussen behoorlijk handig geworden in zoeken op internet. Natuurlijk begin je bij bol.com. Daar staat van de betreffende titel alleen een e-book. Daar heb ik geen zin in. De volgende stap voor mij is boekwinkeltjes.nl. Deze verzamelsite van alle Nederlandse antiquariaten heeft een enorm aanbod van tweedehands boeken. Ik ben daar regelmatig geslaagd, maar deze keer ving ik bot. Op naar het buitenland. Bij Amazon wordt het boek aangeboden – het gaat om een Engelse uitgave. Ik bestelde het boek bij Amazon, maar ontving twee weken later bericht, dat het boek niet meer leverbaar was. Toen werd het echt een uitdaging. Ik ben naar het centrum van Den Haag gefietst, maar zelfs de eigenaar van deze boekhandel, gespecialiseerd in buitenlandse titels, kon mij niet helpen. Uiteindelijk vond ik het boek wonder boven wonder bij de Koninklijke Bibliotheek. Ik vermoed dat dit het enige exemplaar in Nederland is. Ik heb het boek nu voor de tweede keer te leen. Als het bij een aantal pagina’s zou blijven die interessant zijn voor mij, dan maak ik een aantal kopietjes maken en was de zaak daarmee afgedaan. Maar dat is niet het geval. Ik heb zowat het hele boek vol post-is gestopt. Dat is meteen ook de reden waarom ik niet van e-books hou, je kunt er geen aantekeningen in maken. 

Terwijl ik dit stukje zit te tikken, heb ik nog maar eens een poging gewaagd. Dat is mijn manier van werken, ik doe gewoon alles door elkaar. En wat blijkt, ik heb het boek bij Ebay in Engeland gevonden. Meteen maar besteld. Ik zou het binnen twee weken binnen moeten krijgen. Ik hou jullie op de hoogte. En de titel van het boek….die vertel ik niet. 

1. Aan het typen…23 november 2020

Hallo, welkom op mijn blog. Ik begin binnenkort aan het vervolg van ‘De jacht op de Führer’ en wil jullie een kijkje in het schrijfproces geven. Hoe komt het verhaal tot stand? Waar loop ik al schrijvende tegenaan? Welke structuur gebruik ik? En hoe schrijf je een hoofdstuk dat spannend genoeg is om los te lezen maar toch deel uitmaakt van het grote verhaal? Allemaal zaken die voor mij redelijk bekend zijn, maar voor lezers vaak een mysterie vormen. Ik schrijf “redelijk” omdat dit mijn vijfde boek wordt en ik al tien jaar aan het schrijven ben. Hoewel ik grotendeels autodidact ben, heb ik een aantal zaken door schade en schande geleerd. Uren, wat zeg ik dagen-weken, aan werk is in de prullenbak beland. Onafgemaakte manuscripten, nooit gepubliceerde verhalen en pagina’s vol met teksten die nooit het daglicht hebben gezien. Eerst dacht ik dat het aan mij lag, totdat ik Herman Brusselmans hoorde vertellen dat elke schrijver zo’n archief heeft liggen. Desalniettemin hebben al die inspanningen mij gebracht tot waar ik nu ben. Ik hoop dat je het leuk vind om mee te kijken ‘in de keuken’ en misschien heb je er iets aan. 

Twee opmerkingen vooraf. Eén: er zit niet echt logica in mijn manier van schrijven. Ik spring vaak op en neer en werk nogal chaotisch. Bij het laatste boek heb ik gemerkt dat het resultaat beter is als ik langere tijd ‘in een karakter zit’. Ik schrijf soms drie, vier hoofdstukken vanuit een bepaald perspectief en stap daarna weer over op een ander. Tijdens de research en het schrijven kom ik vaak informatie, feiten en geintjes tegen die ik elders wil gebruiken. Deze plaats ik dan in mijn tijdlijn en zodoende spring ik vaak heen en weer tussen geschreven tekst en nog te schrijven tekst. Punt twee: ik kan vanaf halverwege het boek weinig informatie meer delen zonder het plot prijs te geven. Ik vermoed dat ik tegen die tijd (april-mei 2021) weinig meer kan vertellen zonder spoilers te onthullen. Ik zal proberen het schrijfproces uit te leggen, maar inhoudelijk zal het vooral bij XXX of ‘balblabla’ blijven. Ik hoop dat je me dit kunt vergeven. Wie de blogs heeft gelezen van het eerste gedeelte van de totstandkoming van het boek, kan zich een beeld vormen van hoe ik werk en wat het eindresultaat zal worden – dat in oktober 2021 bij de boekhandel moet liggen.